"Kletsen en klagen in het gangboord"

Alles over binnenscheepvaart
Kapitein Spok
Berichten: 1029
Lid geworden op: 11 apr 2012 17.20 21:31

Re: "Kletsen en klagen in het gangboord"

Bericht door Kapitein Spok » 06 dec 2017 17.20 17:53

Toen in de draad van de Franse kanalen de vraag gesteld werd waarom die oude kolken altijd komvormig zijn, dacht ik aan de tijd dat ik na bijna dertig jaar op een schip te hebben vertoefd op een sluis terecht kwam. Ik meende aardig te weten hoe zo’n ding geconstrueerd is, maar hoorde toch al gauw, voor mij hele nieuwe begrippen.

Ik heb jullie “beloofd” dat ik jullie hierover in het gangboord nog even zou bijkletsen over enkele, voor een schipper, niet direct voor de hand liggende aspecten van de constructie van sluiskolken. Wellicht past het in de draad over sluizen, maar dat laat ik graag aan de moderator over.,

Toen ik hoorde spreken over zaken als achterloopsheid, onderloopsheid en opdrijven wist ik absoluut niet wat dit met een sluiskolk te maken heeft.
Maar al gauw begreep ik dat dit hele wezenlijke gevaren voor een sluiskolk zijn die van meet af aan heel goed bestreden moeten worden.
Achterloopsheid, en onderloopsheid noemt men het fenomeen dat het water uit het hoge pand zich een weg naar het lage pand probeert te banen langs en onder de sluiskolk door.

Ik heb geprobeerd dit met een paar schetsjes duidelijk te maken, maar pas op,mijn hoogste punt voor tekenen ooit was een 6!
Tekening 1 laat het bovenhoofd van een sluis zien waar het water keurig tussen de muren en tegen de gesloten sluisdeuren staat. De ideale situatie.

Tekening 2 laat de werkelijke situatie zien. Terwijl een deel van het water keurig stopt bij de sluisdeuren, probeert een ander deel van het water, geholpen door de druk uit het achterliggende pand of een hoge rivier, een weg te vinden in de grond naast de sluismuren of onder de sluisbodem.
Dit proces kan lang duren maar elke centimeter die het water gewonnen heeft op weg naar het bedendenpand geeft het nooit meer op.

Door op de tekeningen te klikken worden ze groter.

Afbeelding

Wanneer men hier niets aan zou doen zal, afhankelijk ook van de grondslag, zand of klei waar de sluiskolk in ligt, uiteindelijk het water onder en langs de kolk op gaan sijpelen. En als het eenmaal stroomt…dan gaat het steeds harder.
Om dit te voorkomen worden er onder en naast de kolk waterkeringen (meestal damwanden) geslagen die het water dat langs en onder de kolk door wil sijpelen afdoende tegen houdt. (tekening 3)

Afbeelding

Hoe lang en diep deze keringen moeten zijn is afhankelijk van verschillende factoren zoals bijvoorbeeld: de grondslag en het maximale verval bij de kolk.

Een ander fenomeen is opdrijven. Dit risico bestaat vooral bij sluiskolken met een groot verval.
Al heeft zo’n betonnen sluiskolk een gewicht waar je “U”tegen zegt, Wanneer er in de kolk maar enkele meters, of soms bij reparatie helemaal geen water in staat, en de kolk is aan de buitenkant, (tekening 2) omgeven met water tot bovenaan toe, dan loopt zo’n kolk, door de opwaartse druk van het water naast en onder de kolk, gevaar te gaan drijven.

Een simpele manier om dit te voorkomen is de vloer waarop de sluismuren zijn gebouwd, een stuk te laten doorlopen aan weeszijden van de kolk. Op deze randen wordt uiteindelijk grond gestort tot tegen de sluismuren. Het gewicht van deze grond verzwaard de sluiskolk en voorkomt opdrijven. Ik hoop dat dit laatste ook te herkennen is in tekening 3.


pieter53
Berichten: 5050
Lid geworden op: 17 feb 2007 17.20 18:16
Locatie: Haarlem
Contacteer:

Re: "Kletsen en klagen in het gangboord"

Bericht door pieter53 » 06 dec 2017 17.20 18:43

Pieter Klein. AfbeeldingDe Binnenvaart Encyclopedie op internet
Taal is de moeder van ALLE wetenschappen.

Kapitein Spok
Berichten: 1029
Lid geworden op: 11 apr 2012 17.20 21:31

Re: "Kletsen en klagen in het gangboord"

Bericht door Kapitein Spok » 06 dec 2017 17.20 19:28

Er werd wat afgeheid bij zo een sluis.

Ja Pieter, en terecht!
Want je wil niet dat de kolk gaat drijven, maar hij mag ook absoluut niet zakken.
Dus een stevig fundament is absolute noodzaak.

Ook bedankt voor het compliment en zeker ook voor de eerste link in het rijtje.
Ik heb hem hieronder nog een keer gekopieerd.
In tekening B achter die link, hebben de damwanden waar ik over spreek het nummer 12 gekregen.

http://kennisbank-waterbouw.tudelft.nl/ ... aal=engels

Jinny
Berichten: 178
Lid geworden op: 25 aug 2017 17.20 13:12
Contacteer:

Re: "Kletsen en klagen in het gangboord"

Bericht door Jinny » 06 dec 2017 17.20 19:32

Vroegah was het fundament een paar houten plankjes....
De Jacob Claessen sluis hier verderop kwam men ze nog tegen...
En die bestaat al een 14 dagen.
De laatste ongeveer 200 jaar is ie overigens buiten gebruik, alleen nog maar noodkering.
Vorig jaar weer eens opgeknapt...
Hoe doen vrouwen op TV dat toch? Wakker worden met prachtig glanzend haar en mooi gestifte lippen..... Wanneer ik wakker word heb ik een coupe 'Leeg geroofd vogelnest' en een incidenteel straaltje kwijl..

pieter53
Berichten: 5050
Lid geworden op: 17 feb 2007 17.20 18:16
Locatie: Haarlem
Contacteer:

Re: "Kletsen en klagen in het gangboord"

Bericht door pieter53 » 06 dec 2017 17.20 19:50

Een paar houten paaltjes?
Inderdaad: je had een steeksluis: twee paaltjes met een valdeur er tussen, die ramde je in de grond.
Een tweede setje een eindje verder op en verder alleen graafwerk.
Het werd echter al spoedig meer. Houten heipalen waar van de koppen werden verbonden door een balkenframe.
Hier op kwam een vloer, daarop weer een balken frame met vulstukken en dan weer een houten vloer.
Zie bijv. http://kennisbank-waterbouw.tudelft.nl/ ... aal=engels en
https://www.yumpu.com/nl/document/view/ ... kersluis/5
Pieter Klein. AfbeeldingDe Binnenvaart Encyclopedie op internet
Taal is de moeder van ALLE wetenschappen.

Jinny
Berichten: 178
Lid geworden op: 25 aug 2017 17.20 13:12
Contacteer:

Re: "Kletsen en klagen in het gangboord"

Bericht door Jinny » 06 dec 2017 17.20 20:22

Het fundament zeg ik, maar ik bedoelde de sluisbodem.... :mrgreen:
Overigens was dit geen volledige sluis, maar meer een voorziening om tol te heffen...
Einde Grote sloot/Rekere.
Andere kant van de Grote sloot mond uit op het Hooge Oude Veer, wat toen een waddengeul was en dus zee.
Daar lag dus een levensechte zeesluis.
Nog altijd in gebruik.... (mondjesmaat in de zomer)
Oudesluis, daar ligt dat ding..

Maar ik zeur alweer voldoende....
Hoe doen vrouwen op TV dat toch? Wakker worden met prachtig glanzend haar en mooi gestifte lippen..... Wanneer ik wakker word heb ik een coupe 'Leeg geroofd vogelnest' en een incidenteel straaltje kwijl..

teerkwast
Berichten: 3715
Lid geworden op: 12 nov 2010 17.20 20:41
Locatie: vlaardingen

Re: "Kletsen en klagen in het gangboord"

Bericht door teerkwast » 06 dec 2017 17.20 20:37

Ik denk niet dat het sluis Born is? Mooi verwoord Theo, dank je.
Afbeelding

Kapitein Spok
Berichten: 1029
Lid geworden op: 11 apr 2012 17.20 21:31

Re: "Kletsen en klagen in het gangboord"

Bericht door Kapitein Spok » 06 dec 2017 17.20 21:17

Vroegah was het fundament een paar houten plankjes....
Jinny ik was er vroegah niet bij en zelfs in 1926 niet.

Inderdaad in de eerste sluizen in onze contreien was niet alleen de bodem maar was de hele sluis van hout. Dus ook de hoofden en de wanden.
Omdat nat hout dat regelmatig aan de buitenlucht blootstaat heel snel rot waren deze sluizen bijzonder onderhoudsgevoelig.
Daarom koos men er al snel voor om die delen die het ene moment onder water zaten en even later aan de buitenlucht werden blootgesteld in steen uit te voeren.

Maar de sluisbodem blijft altijd nat en daar komt weinig lucht bij. Daarom zijn er nog heel lang sluizen met dikke eiken vloeren gebouwd. Die waren feitelijk onverwoestbaar en het voordeel was dat ze spanningen door rek en krimp bij wisselende temperaturen gemakkelijk op konden vangen.
Om die reden werden in 1926 de bodems van de sluizen in Weurt en Heumen (nog) niet in beton uitgevoerd maar dar bestaat de bodem uit zware zerken. Dikke rechthoekige natuurstenen platen waarmee de bodem belegd is.
gevolg daarvan is, dat men deze kolken niet meer droog kan zetten. De zerken zelf en de bodem waarop ze liggen zijn zo "versleten" dat men vreest dat de druk van het water buiten de kolk de boden in de kolk omhoog zal drukken.

Wat betreft die onderloopsheid. Bij het stuwongeval 29-12-2016 in Grave werd heel snel geroepen; "Gooi er maar een dam in". Maar wanneer men op en "normale" rivierbodem een dam legt en daar komt maandenlang drie meter verval voor te staan, dan kun je er op wachten dat op zeker moment het water zich een weg onder deze dam gaat zoeken EN VINDEN!
Daarom heeft men de dam ook op het randje van de funderingsplaat van de stuw gelegd. Zo doende kon het water tegen de dam zich geen weg banen onder de dam door.

pieter53
Berichten: 5050
Lid geworden op: 17 feb 2007 17.20 18:16
Locatie: Haarlem
Contacteer:

Re: "Kletsen en klagen in het gangboord"

Bericht door pieter53 » 06 dec 2017 17.20 21:23

lekkage doorbraak toevoersloot awd 11-04-2017-pk127.jpg
lekkage doorbraak toevoersloot awd 11-04-2017-pk127.jpg (333.89 KiB) 62 keer bekeken
Tja als water een weggetje vindt dan is het niet te houden
en een beetje extra zand storten helpt dan ook niet.
Lekkage in de Amsterdamse waterleiding duinen......
Pieter Klein. AfbeeldingDe Binnenvaart Encyclopedie op internet
Taal is de moeder van ALLE wetenschappen.

Kapitein Spok
Berichten: 1029
Lid geworden op: 11 apr 2012 17.20 21:31

Re: "Kletsen en klagen in het gangboord"

Bericht door Kapitein Spok » 06 dec 2017 17.20 21:29

Bart, dank voor je compliment. een mens probeert wel eens wat en dan is het altijd fijn om te merken dat de poging slaagt.

Wat betreft die sluis in aanbouw. Waarom denk je dat het Born niet is?
Ik ken geen enkele andere diepe sluis in Nederland met dergelijke zware heftorens.
Ook zie je boven de dijk rechts en kerktorentje. Dat zou heel goed Buchten kunnen zijn.

Maar zeker weten doe ik het natuurlijk ook niet, Maar ik weet niets beters te bedenken.



Plaats reactie